در نمایشنامه «سفرها» اثر تام استاپارد مفتش خبیث از جیمز جویس میپرسد در خلال جنگ بزرگ چه کردی، و او جواب میدهد: «اولیس را نوشتم». همین سوال اگر از لویی فردينان سلین پرسیده میشد، شاید جواب میداد: «اطلاعات لازم را برای نوشتن «سفر به انتهای شب» گردآوری میکردم». با این...